၁။ ေဆြမ်ိဳးနဲ႕ အေမြ
ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္း အေမြဆက္ခံေရးမွာ ဘယ္သူဟာ ေသသူရဲ႕ အေမြခံ အေမြစားျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို အေမြဆက္ခံေရး အေျခခံမူ ေျခာက္ရပ္အနက္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါ ေလးရပ္နဲ႕ ညွိႏိွဳင္းဆံုးျဖတ္ရမွာ ျဖစ္တယ္။
(၁) အေမြဟာ ေအာက္ကိုစုန္နိုင္ရင္ အထက္ကို မဆန္ရျခင္း
(၂) မ်ိဳးဆက္နီးသူက ေ၀းသူကို အေမြက ပယ္ထုတ္ျခင္း
(၃) မ်ိဳးဆက္နီးေ၀း တူညီရင္ ေသြးရင္းေဆြမ်ိဳးက ေသြး၀က္ေဆြမ်ိဳးကို အေမြက ပယ္ထုတ္ျခင္း
အေမြဟာ ေအာက္ကိုစုန္နိုင္ရန္ အထက္ကို မဆန္ရျခင္းဟာ ျမန္မာ့ ဓေလ့ ထံုးတမ္းဥပေဒရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒါ့အျပင္ အေမြဟာ အထက္ကိုဆန္ရင္ လိုတာထက္ပိုၿပီး မဆန္ရျခင္းဟာလည္း ဆင္ျခင္တံုးတရားနဲ႕ ညီညြတ္တဲ့ ေကာက္ယူခ်က္တစ္ရပ္ ျဖစ္တယ္။
မ်ိဳးဆက္အနီးအေ၀း တူညီတဲ့ ေဆြမ်ိဳးခ်င္းျဖစ္ရင္ တစ္မိ တစ္ဖတည္းက ေမြးဖြားတဲ့ 'ေသြးရင္းေဆြမ်ိဳး' က ဖတူမိကြဲ၊ မိတူ ဖကြဲ ' ေသြးရင္းေဆြမ်ိဳး' ကို အေမြမွ ပယ္ထုတ္နိုင္တယ္။
မ်ိဳးဆက္အနီးအေ၀း တူညီေနရင္ ေသြးရင္ေဆြမ်ိဳးေတြက ေသြး၀က္ေဆြမ်ိဳးေတြထက္ အေမြဆက္ခံခြင့္ရွိတယ္။ ဒါ့အျပင္ အေမြဟာ ေအာက္ကို စုန္နိုင္ရင္ အထက္ကိုမဆန္ရ ဆိုတဲ့ အေျခခံမူဟာ မ်ိဳးဆက္တူညီေနတဲ့ ေသြးရင္း ေဆြမ်ိဳးေတြနဲ႕ ေသြး၀က္ေဆြမ်ိဳးေတြ ယွဥ္ၿပိဳင္ အေမြလုမွ ုမွာ မသက္ဆိုင္ဘူး။
မ်ိဳးဆက္အနီးအေ၀း တူညီရင္ 'အဆန္' ဘက္ရွိ ေဆြမ်ိဳးေတြကို ' အစုန္ ' ဘက္ရွိေဆြမ်ိဳးေတြက အေမြမွ ပယ္ထုတ္မွာ ျဖစ္တယ္။
ေသဆံုးသူနဲ႕ မ်ိဳးဆက္အနီးအေ၀း တူညီတဲ့ ေဆြမ်ိဳးေတြ အေမြဆက္ခံရင္ ၄င္းတို႕ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အခြင့္အေရးအရ တစ္ဦးခ်င္းအေနနဲ႕ အေမြခြဲေ၀ရတယ္။ 'မိဘမ်ိဳးရိုး' အလုိက္ မိဘတို႕ကို ကိုယ္စားျပဳၿပီး အေမြမဆက္ခံဘူး။
ေသဆံုးသူမွာ ဖခင္ရဲ႕ အေမ့ညီမက ေမြးတဲ့သားတစ္ေယာက္၊ ဖခင္ဘက္က ဦးေလးရဲ႕ကေလးနွစ္ေယာက္နဲ႕ မိခင္ဘက္က တျခား ဦးေလးတစ္ေယာက္ ေမြးတဲ့ ကေလးေျခာက္ေယာက္တို႕ အေမြခံ အေမြစားအျဖစ္ က်န္ရစ္တယ္။ ဒီအေမြခံ ကေလးကိုးေယာက္တို႕ အေနနဲ႕ ေသသူရဲ႕ အေမြမွာ ကိုးပံုတစ္ပံုစီ ရထိုက္တယ္။
၂။ သာစဥ္နာစဥ္ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္းနဲ႕ အေမြဆက္ခံခြင့္
ဦးမဲနဲ႕ ေဒၚတုပ္တို႕ဟာ ေသသူေမာင္ဘဟန္ကို ကိတၱိမသားအျဖစ္ ေမြးစားခဲ့တယ္။ ဦးမဲေသးဆံုးတဲ့အခါ ေဒၚတုပ္က ဦးထြန္းရင္ ဆိုသူနဲ႕ ေနာက္အိမ္ေထာင္ျပဳတယ္။ ဦးထြန္းရင္နဲ႕ သားသမီးမရလိုက္ဘဲ ေဒၚတုပ္ေသဆံုးသြားတယ္။ ဦးထြန္းရင္က ေဒၚလွရွင္နဲ႕ ေနာက္အိမ္ေထာင္ျပဳတယ္။ သားသမီး မရဘူး။ ေမာင္ဘဟန္ ေသဆံုးတဲ့အခါ ေမာင္ဘဟန္ရဲ႕ အေမြကို ေမာင္ဘဟန္ရဲ႕ နွမရင္း ေဒၚေအးခင္နဲ႕ ေဒၚလွရွင္တို႕ လုၾကတယ္။ ေမာင္ဘဟန္ဟာ ေမြးစားမိခင္ ေဒၚတုပ္ ေသဆံုးၿပီးေနာက္ ဘေထြး ဦးထြန္းရင္က ေဒၚလွရွင္နဲ႕ အိမ္ေထာင္ျပဳတဲ့အခါ ဘေထြးနဲ႕ အမွ ု အခင္း ျဖစ္ခဲ့ဖူးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေမာင္ဘဟန္နဲ႕ ဦးထြန္ရင္တို႕ဟာ ေဆြခန္းမ်ိဳးခန္း ျပတ္စဲခဲ့ၾကတယ္။ ေမာင္ဘဟန္ ဟာမေသမီ ၁၂ နွစ္ မွ် ရူးသြပ္သြားခဲ့တယ္။ ေဒၚေအးခင္က ျပဳစု ေစာင့္ေရွာက္ ၿပီး ေသဆံုးတဲ့အခါ သၿဂၤဳ ိဟ္ခဲ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေဒၚေအးခင္သာ ေမာင္ဘဟန္ရဲ႕ အေမြကို ရထိုက္တယ္။
ေသဆံုးသူကို သာစဥ္နာစဥ္ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္အပ္တဲ့ ေဆြ၀တ္မ်ိဳး၀တ္ ေတြကို သိလ်က္နဲ႕ တမင္သက္သက္ ရည္ရြယ္ၿပီး ပ်က္ကြက္ လစ္ဟင္းေၾကာင္းနဲ႕ စြန္႕ပစ္ထားေၾကာင္း ထင္ရွားရင္ အေမြရသင့္တဲ့ ေဆြမ်ိဳးျဖစ္ေစဦးေတာ့ မရနိုင္ဘူး။ အေမြရွင္ကို အသက္ရွိစဥ္ ေထာက္ပံ့ၾကည့္ရွဳ႕ ၿပီး ေသဆံုးခ်ိန္မွာ အသုဘ အခမ္းအနားကို ျပဳလုပ္ေဆာက္ရြက္တဲ့ သာမန္ေဆြမ်ိဳးကသာ အေမြဆက္ခံရမွာ ျဖစ္တယ္။
အေမြေတာင္းဆိုးမွွ ု နဲက ပတ္သက္တဲ့ ကိစၥေတြမွာ သာမန္ ေဆြ၀တ္မ်ိဳး၀တ္ ေတြကို သိလ်က္နဲ႕ ရည္ရြယ္ၿပီး တမင္သက္သက္ လစ္ဟင္း ပ်က္ကြက္ေၾကာင္း မျပနိုင္ရင္ ေသဆံုးကာနီးျပဳစုျခင္းနဲ႕ အသုဘကိစၥအတြက္ ေငြကုန္ေၾကးက် ခဲျခင္း စတဲ့ သက္ေသခံခ်က္ေတြဟာ တန္ဖိုးမရွိလွဘူး။
၃။ ေဆြမ်ိဳးဆက္အစဥ္
အေမြခန္း ဥပေဒအရ ကြယ္လြန္သူ ခင္ပြန္း၊ သားသမီး၊ ေျမး၊ ျမစ္ အစရွိတဲ့ တိုက္ရိုက္အဆက္အႏြယ္ေတြ၊ ကိတၱိမ သားသမီး၊ လင္ပါ မယားပါ သားသမီးနဲ႕ ကိဠိတသားသမီး စတဲ့သူေတြမရွိ ထိုသူရဲ႕ အေမြပစၥည္ကို ဆက္ခံခြင့္ ရွိၾကတဲ့ ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းေတြရဲ႕ အစီအစဥ္ဟာ ေအာက္ပါအတိုင္း ျဖစ္တယ္။
၁။ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ား
၂။ မိဘမ်ား
၃။ ဘိုးဘြားမ်ား
၄။ တူ၊ တူမမ်ား
၅။ ဘႀကီး ဘေထြး၊ ဦးရီး (ဦးႀကီး) ဦးေလး၊ အရီးႀကီး၊ အရီးေလး၊ မိႀကီး၊ မိေထြး (အေဒၚ) မ်ား
၆။ တူ၊ တူမမ်ားရဲ႕ သားသမီးမ်ား
၇။ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ား
၈။ တူ၊ တူမမ်ားရဲ႕ ေျမးမ်ား
၉။ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမ်ားရဲ႕ သားသမီးမ်ား
၁၀။ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ားရဲ႕ေျမးမ်ား
၁၁။ နွစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ား
၁၂။ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမ မ်ားရဲ႕ ျမစ္မ်ား
၄။ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ား
အေမြခံ ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းေတြအနက္ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမ အခ်င္းခ်င္း ဟာ မိဘထက္ ပိုေသြးရင္းနွီးၿပီး ေရွးဦးအေမြ ဆက္ခံခြင့္ရွိၾကတယ္။
ဖတူမိကြဲ၊ မိတူဖကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြ အေနနဲ႕ ေသြးရင္းတူ တူမေတြနဲ႕ အညီအမွ် အေမြဆက္ခံနိုင္ခြင့္ရွိတယ္။
ေသသူမိခင္ရဲ ့ ဖတူမိကြဲ၊ မိတူဖကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြက ေသသူဖခင္ရဲ ့တစ္၀မ္းကြဲ ညီအကိုေမာင္နွမေတြကို အေမြက ပယ္ထုတ္တယ္။
ေသသူရဲ ့ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြ အေနနဲ႕ ကြယ္လြန္ၿပီးတဲ့ ညီအကိုေမာင္နွမေတြက ေမြးဖြားတဲ့ တူ၊ တူမေတြကို အေမြမွ ပယ္ထုတ္နိုင္တယ္။ ေသသူရဲ႕ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမ ေတြကိုလည္း အေမြမွ ပယ္ထုတ္မွာျဖစ္တယ္။
ေသသူရဲ႕ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြ အေနနဲ႕ ကြယ္လြန္ၿပီးတဲ့ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြက ေမြးဖြားတဲ့ တူ၊ တူမ ေတြကို အေမြက ပယ္ထုတ္နိုင္တယ္။ ေသသူရဲ႕ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြကိုလည္း အေမြက ပယ္ထုတ္မွာ ျဖစ္တယ္။
ညီအစ္ကိုေမာင္နွမ အခ်င္းခ်င္းမွာ ေသသူ အေမြရွင္ထက္ငယ္သူက ႀကီးသူေတြကို အေမြက ပယ္ထုတ္နိုင္တယ္။
မိဘေတြ ကြယ္လြန္တဲံအခါ အေမြဆိုင္ ညီအစ္မေလးဦး အိ္မ္ခြဲၿပီး ေနၾကတယ္။ ၄င္းတို႕အနက္တစ္ဦးေသဆံုးတဲ့အခါ ေသသူရဲ႕ ေအာက္ညီမ တစ္ဦးတည္းကသာ ေသသူအစ္မရဲ႕ အေမြစုကို ရတယ္။
ေသသူမွာ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမရွိရင္ ေသသူထက္ ေရွးဦးေသဆံုးခဲ့တဲ့ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြက ေမြးဖြားတဲ့ သားသမီးေတြအေနနဲ႕ အေမြဆက္ခံခြင့္ မရွိဘူး။
တကယ္လို႕ မိဘနွစ္ပါး ေသဆံုးၿပီးျဖစ္ေပမယ့္ အေမြမခြဲရေသးမီ အိမ္ေထာင္မက်ေသးတဲ့ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမတစ္ေယာက္ ေသဆံုးသြားရင္ ေသသူရဲ႕ေ၀စုကို က်န္ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမအားလံုး ခြဲေ၀ယူၾကရမွာ ျဖစ္တယ္။ ေသဆံုးသူရဲ႕ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြအနက္ ညီငယ္ နွမငယ္ေတြက အစ္ကို အစ္မေတြကို အေမြက ပယ္ထုတ္နိုင္တယ္။
ေသသူရဲ႕အေမြကို မိဘနဲ႕ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမ တို႕ ယွဥ္ၿပိဳင္ေတာင္းဆို ၾကရင္ ေသသူဟာ မိဘနဲ႕ အတူေနေန၊ မေနေန ေသသူရဲ႕ အေမြကို ေမာင္နွမ်ားသာ ရထိုက္တယ္။
၅။ မိဘမ်ား
ေသသူမွာ ခင္ပြန္း၊ သား၊ သမီး၊ ေျမး၊ ျမစ္နဲ႕ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမ စသူေတြ က်န္ရစ္ရင္ ေသသူရဲ႕ အေမြကို ၄င္းရဲ႕ မိဘေတြက ဆက္ခံရမွာ ျဖစ္တယ္။
သားျဖစ္သူအိမ္ေထာင္က်ခ်ိန္ကစၿပီး ေသဆံုးတဲ့အခ်ိန္ အထိ ေမြးစားတဲ့ မိခင္နဲ႕ အတူေနရတယ္။ သားရဲ႕ ပစၥည္းေတြကို မိခင္က ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ ထားတယ္။ ေသဆံုးသူသားမွာ သားသမီးမက်န္ရစ္ဘူး။ မိခင္ႀကီးလက္မွာ ရွိတဲ့ သားရဲ႕ပစၥည္းေတြကို ေခၽြးမျဖစ္သူမသရဘူး၊ မိခင္သာရတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပစၥည္းထဲက ထိမ္းျမားလက္ထပ္ခ်ိန္က ပါရင္းပစၥည္းရွိရင္ အဲ့ဒီ ပါရင္းရဲ႕ သံုးပံုတစ္ပံုကို ေခၽြးမျဖစ္သူ ရထိုက္တယ္။
၆။ ဘိုးဘြားမ်ား
ျမန္မာ ဓေလ့ထံုးတမ္း ဥပေဒအရ ေသဆံုးတဲဲ့သူ ရဲ႕ အေမြကို ၄င္းရဲ႕ မိဘေတြ၊ ေနာက္ဆက္ခံခြင့္ ရွိသူေတြကေတာ့ ဘိုးဘြားမ်ား ျဖစ္တယ္။
၇။ တူ၊ တူမမ်ား
ဘိုးဘြားေတြေနာက္မွာ အေမြဆက္ခံရမယ္သူေတြကေတာ့ ေသသူရဲ ့တူ၊ တူမေတြပဲ ျဖစ္တယ္။တူ၊ တူမေတြဟာ ဦးႀကီး၊ ဦးေလး အစရွိသူတို ့ကို အေမြက ပယ္ထုတ္နိုင္တယ္။
ဦးႀကီး၊ ဦးေလး အစရွိတဲ့သူေတြနဲ ့ တူ တူမေတြဟာ မ်ိဴးဆက္ အနီးအေ၀း တူေပမယ့္ တူ၊ တူမေတြက အဆန္တစ္ဆက္နဲ ့အစုန္နွစ္ဆက္ျဖစ္ျပီး၊ ဦးႀကီး၊ ဦးေလးတို ့ကေတာ အဆန္နွစ္ဆက္နဲ ့ အစုန္တစ္ဆက္ ျဖစ္တဲ့အတြက္ အေမြဆိုတာ လိုအပ္တာထက္ ပိုျပီး မဆန္နိုင္တာမို ့ အဆန္နွစ္ဆက္ရွိတဲ ့ ဦးႀကီး၊ ဦးေလးတို ့ကို အဆန္တစ္ဆက္သာရွိတဲ့ တူ၊ တူမေတြကအေမြက ပယ္ထုတ္ျခင္း ျဖစ္တယ္။
တူ၊ တူမ အခ်င္းခ်င္းမွာ ညီအငယ္က ေမြးတဲ့ တူ၊ တူမေတြက အစ္ကိုႀကီး ေမြးတဲ့ တူ၊ တူမေတြကို အေမြမွ မပယ္ထုတ္နိုင္းဘူး။ တူ၊ တူမေတြအေနနဲ ့ အေမြဆက္ခံရင္ တစ္ဦးခ်င္းအေနနဲ ့ အေမြဆက္ခံရတယ္။ ' မိဘမ်ိဳးရိုး ' အလိုက္ အေမြ မဆက္ခံရဘူး။
၈။ဦးႀကီး ဦးေလး အစရွိသူမ်ား
ဦးႀကီးဦးေလး အစရွိတဲ့သူမ်ား ဆိုတဲ့အထဲမွာ ဘႀကီး၊ ဘေထြး၊ ဦးရီး (ဦးႀကီး) ဦးေလး၊ အရီးႀကီး၊ အရီးေလး၊ မိႀကီး၊ မိေထြး(အေဒၚ)တို ့ပါ၀င္တယ္။
တူ၊ တူမေတြရဲ ့အေမြကို ဦးႀကီး၊ ဦးေလး အစရွိတဲ ့သူေတြ အေမြဆက္ခံရင္ ' မိဘမ်ိဳးရိုး ' အလိုက္ အေမြမဆက္ခံရဘဲ တစ္ဦးခ်င္းအေနနဲ ့ အညီအမ်ွ အေမြဆက္ခံရမွာ ျဖစ္တယ္။
ဦးႀကီး၊ ဦးေလး အစရွိတဲ့သူေတြ အသက္ထင္ရွား ရွိေနရင္ ကြယ္လြန္သူေမာင္နွမေတြက ေမြးတဲ့ တစ္၀မ္းကြဲညီအစ္ကို
ေမာင္နွမေတြ အေမြရခြင့္ မရွိဘူး။
၉။တူ၊ တူမ သားသမီးမ်ားနဲ ့ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ား
ဦးႀကိီး၊ ဦးေလးအစရွိတဲ့သူေတြေနာက္ အေမြဆက္ခံခြင့္ ရတဲ့ သူေတြကေတာ တူ၊ တူမေတြရဲ ့သားသမီးေတြ ျဖစ္တယ္။
တူ တူမေတြရဲ သားသမီးေတြ မရွိရင္ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြ အေမြဆက္ခံရမွာ ျဖစ္တယ္။
တူ၊ တူမေတြရဲ ့သားသမီးေတြနဲ ့ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမဟာ မ်ိဳးဆက္ေလးဆက္ ေ၀းသူခ်ည္းျဖစ္ေပမယ့္ တူ တူမေတြရဲ ့သားသမီးေတြက အဆန္တစ္ဆက္နဲ ့အစုန္ သံုးဆက္ျဖစ္ျပီး တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြက အဆန္နွစ္ဆက္ အစုန္နွစ္ဆက္ ျဖစ္တယ္။ ဒါေႀကာင့္ အဆန္နွစ္ဆက္ရွိသူကို အဆန္တစ္ဆက္ ရွိသုူက အေမြမွ ပယ္ထုတ္တယ္။
ေသသူရဲ ့အေမြကို အရီးေလးက ေမြးတဲ့သားတစ္ေယာက္၊ ဦးေလးကေမြးတဲ့ ကေလးနွစ္ေယာက္နဲ ့ ဦးႀကီးက ေမြးတဲ့ ကေလးေျခာက္ေယာက္တို ့ အေမြဆက္ခံႀကရမွာ ကိုးေယာက္စလံုး အညီအမ်ွ ကိုးပံုတစ္ပံုစီ အေမြရႀကတယ္။
၁၀။ တူ၊ တူမ ေျမးမ်ားနွင့္ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ားရဲ႕ သားသမီး ေျမးမ်ား
တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြေနာက္ အေမြဆက္ခံခြင့္ရၾကသူေတြကေတာ့ တူ၊ တူမေတြရဲ႕ေျမးျဖစ္တယ္။ တူ၊ တူမေတြရဲ႕ေျမးေတြ ျဖစ္တယ္။ တူ၊ တူမေတြရဲ႕ ေျမးေတြ မရွိမွသာ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြရဲ႕ ေျမးေတြ မရွိမွသာ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမ ေတြရဲ႕ သားသမီးေတြက အေမြဆက္ခံၾကရမွာ ျဖစ္တယ္။
တူ၊ တူမေတြရဲ႕ ေျမးေတြနဲ႕ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြရဲ႕ သားသမီးေတြဟာ မ်ိဳးဆက္ ငါးဆက္ ေ၀းသူခ်ည္း ျဖစ္ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ တူ၊ တူမေတြရဲ႕ ေျမးေတြက အဆန္တစ္ဆက္နဲ႕ အစုန္ေလးဆက္ ျဖစ္ၿပီ တစ္၀မ္းကြဲညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြရဲ႕ သားသမီးေတြက အဆန္နွစ္ဆက္ အစုန္သံုးဆက္ ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ မ်ိဳးဆက္ အနီးအေ၀း တူေစဦးေတာ့ အဆန္နွစ္ဆက္ရွိတဲ့ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြရဲ႕ သားသမီးေတြကို အဆန္တစ္ဆက္သာရွိတဲ့ တူ၊ တူမေတြရဲ႕ေျမးေတြက အေမြမွ ပယ္ထုတ္ျခင္း ျဖစ္တယ္။
တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြရဲ႕ သားသမီးေတြေနာက္ အေမြဆက္ခံခြင့္ ရၾကသူေတြကေတာ့ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြရဲ႕ ေျမးမ်ားျဖစ္တယ္။
၁၁။ နွစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ ကိုေမာင္နွမမ်ား
ညီအစ္ကို ေမာင္နွမအရင္းက ေမြးဖြားတဲ့ ေျမးအခ်င္းခ်င္းကို နွစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမလို႕ ေခၚတယ္။
တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြရဲ႕ ေျမးေတြေနာက္ အေမြဆက္ခံခြင့္ ရၾကသူေတြကေတာ့နွစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြပဲ ျဖစ္တယ္။
၁၂။ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ားရဲ႕ ျမစ္မ်ား
နွစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြေနာက္ အေမြဆက္ခံခြင့္ ရၾကသူ ေတြကေတာ့ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြရဲ႕ ျမစ္ေတြပဲ ျဖစ္တယ္။
၁၃။ မ်ိဳးစက္နီးေ၀းတူပါက ေသြးရင္းေဆြမ်ိဳးက ေသြး၀က္ေဆြမ်ိဳးကို အေမြမွ ပယ္ထုတ္ျခင္း
တစ္မိ တစ္ဖတည္းက ေမြးတဲ့ ေဆြမ်ိဳးေတြကို ' ေသြးရင္ေဆြမ်ိဳးေတြ 'လို႕ေခၚတယ္။ ဖတူမိကြဲ မိတူဖကြဲက ေမြးတဲ့ ေတြမ်ိဳးေတြကို' ေသြး၀က္ေဆြမ်ိဳးေတြ ' လို႕ေခၚတယ္။
မ်ိဳးဆက္ အနီးအေ၀းတူရင္ ေသြးရင္းေဆြမ်ိဳးေတြက ရရွိတယ္။ ေသြး၀က္ ေဆြးမ်ိဳးေတြက ေသြးရင္းေဆြမ်ိဳးထက္ ပိုၿပီး မ်ိဳးဆက္နီးရင္ ေသြးရင္ေဆြမ်ိုုဳးေတြကို အေမြမွ ပယ္ထုတ္နိုင္တယ္။
အဆန္ဘက္မွာရွိတဲ့ ေသြးရင္းေဆြမ်ိဳးေတြနဲ႕ အစုန္ဘက္မွာရွိတဲ့ ေသြး၀က္ ေဆြမ်ိဳးေတြ ယွဥ္ၿပိဳင္ၿပီး အေမြလုၾကရင္ မ်ိဳးဆက္တူေစဦးေတာ့ အဆန္နွစ္ဆက္ရွိတဲ့ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြရဲ႕ သားသမီးေတြကို အဆန္ တစ္ဆက္သာရွိတဲ့ တူ၊ တူမေတြရဲ႕ ေျမးေတြက အေမြမွ ပယ္ထုတ္ထားျခင္း ျဖစ္တယ္။
အဆန္ဘက္မွာရွိတဲ့ ေသြးရင္ေဆြမ်ိဳးေတြနဲ႕ အစုန္ဘက္မွာရွိတဲ့ ေသြး၀က္ေဆြမ်ိဳးေတြ ယွဥ္ၿပိဳင္ၿပီး အေမြလုၾကရင္ မ်ိဳးဆက္ တူေစဦးေတာ့ အဆန္ဘက္ မွာရွိတဲ့ ေသြးရင္ေဆြမ်ိဳးေတြက ရရွိတယ္။
ေသြးရင္း ညီအစ္ကုိေတြက္ ေသြး၀က္ ညီအစ္ကိုေတြကို အေမြက ပယ္ထုတ္တယ္။ ေသြး၀က္ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြျက ေသြးရင္း တူ၊ တူမေတြနဲ႕ တန္းတူ အေမြ ဆက္ခံခြင့္ ရွိတယ္။
ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္း အေမြဆက္ခံေရးမွာ ဘယ္သူဟာ ေသသူရဲ႕ အေမြခံ အေမြစားျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို အေမြဆက္ခံေရး အေျခခံမူ ေျခာက္ရပ္အနက္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါ ေလးရပ္နဲ႕ ညွိႏိွဳင္းဆံုးျဖတ္ရမွာ ျဖစ္တယ္။
(၁) အေမြဟာ ေအာက္ကိုစုန္နိုင္ရင္ အထက္ကို မဆန္ရျခင္း
(၂) မ်ိဳးဆက္နီးသူက ေ၀းသူကို အေမြက ပယ္ထုတ္ျခင္း
(၃) မ်ိဳးဆက္နီးေ၀း တူညီရင္ ေသြးရင္းေဆြမ်ိဳးက ေသြး၀က္ေဆြမ်ိဳးကို အေမြက ပယ္ထုတ္ျခင္း
အေမြဟာ ေအာက္ကိုစုန္နိုင္ရန္ အထက္ကို မဆန္ရျခင္းဟာ ျမန္မာ့ ဓေလ့ ထံုးတမ္းဥပေဒရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒါ့အျပင္ အေမြဟာ အထက္ကိုဆန္ရင္ လိုတာထက္ပိုၿပီး မဆန္ရျခင္းဟာလည္း ဆင္ျခင္တံုးတရားနဲ႕ ညီညြတ္တဲ့ ေကာက္ယူခ်က္တစ္ရပ္ ျဖစ္တယ္။
မ်ိဳးဆက္အနီးအေ၀း တူညီတဲ့ ေဆြမ်ိဳးခ်င္းျဖစ္ရင္ တစ္မိ တစ္ဖတည္းက ေမြးဖြားတဲ့ 'ေသြးရင္းေဆြမ်ိဳး' က ဖတူမိကြဲ၊ မိတူ ဖကြဲ ' ေသြးရင္းေဆြမ်ိဳး' ကို အေမြမွ ပယ္ထုတ္နိုင္တယ္။
မ်ိဳးဆက္အနီးအေ၀း တူညီေနရင္ ေသြးရင္ေဆြမ်ိဳးေတြက ေသြး၀က္ေဆြမ်ိဳးေတြထက္ အေမြဆက္ခံခြင့္ရွိတယ္။ ဒါ့အျပင္ အေမြဟာ ေအာက္ကို စုန္နိုင္ရင္ အထက္ကိုမဆန္ရ ဆိုတဲ့ အေျခခံမူဟာ မ်ိဳးဆက္တူညီေနတဲ့ ေသြးရင္း ေဆြမ်ိဳးေတြနဲ႕ ေသြး၀က္ေဆြမ်ိဳးေတြ ယွဥ္ၿပိဳင္ အေမြလုမွ ုမွာ မသက္ဆိုင္ဘူး။
မ်ိဳးဆက္အနီးအေ၀း တူညီရင္ 'အဆန္' ဘက္ရွိ ေဆြမ်ိဳးေတြကို ' အစုန္ ' ဘက္ရွိေဆြမ်ိဳးေတြက အေမြမွ ပယ္ထုတ္မွာ ျဖစ္တယ္။
ေသဆံုးသူနဲ႕ မ်ိဳးဆက္အနီးအေ၀း တူညီတဲ့ ေဆြမ်ိဳးေတြ အေမြဆက္ခံရင္ ၄င္းတို႕ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အခြင့္အေရးအရ တစ္ဦးခ်င္းအေနနဲ႕ အေမြခြဲေ၀ရတယ္။ 'မိဘမ်ိဳးရိုး' အလုိက္ မိဘတို႕ကို ကိုယ္စားျပဳၿပီး အေမြမဆက္ခံဘူး။
ေသဆံုးသူမွာ ဖခင္ရဲ႕ အေမ့ညီမက ေမြးတဲ့သားတစ္ေယာက္၊ ဖခင္ဘက္က ဦးေလးရဲ႕ကေလးနွစ္ေယာက္နဲ႕ မိခင္ဘက္က တျခား ဦးေလးတစ္ေယာက္ ေမြးတဲ့ ကေလးေျခာက္ေယာက္တို႕ အေမြခံ အေမြစားအျဖစ္ က်န္ရစ္တယ္။ ဒီအေမြခံ ကေလးကိုးေယာက္တို႕ အေနနဲ႕ ေသသူရဲ႕ အေမြမွာ ကိုးပံုတစ္ပံုစီ ရထိုက္တယ္။
၂။ သာစဥ္နာစဥ္ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္းနဲ႕ အေမြဆက္ခံခြင့္
ဦးမဲနဲ႕ ေဒၚတုပ္တို႕ဟာ ေသသူေမာင္ဘဟန္ကို ကိတၱိမသားအျဖစ္ ေမြးစားခဲ့တယ္။ ဦးမဲေသးဆံုးတဲ့အခါ ေဒၚတုပ္က ဦးထြန္းရင္ ဆိုသူနဲ႕ ေနာက္အိမ္ေထာင္ျပဳတယ္။ ဦးထြန္းရင္နဲ႕ သားသမီးမရလိုက္ဘဲ ေဒၚတုပ္ေသဆံုးသြားတယ္။ ဦးထြန္းရင္က ေဒၚလွရွင္နဲ႕ ေနာက္အိမ္ေထာင္ျပဳတယ္။ သားသမီး မရဘူး။ ေမာင္ဘဟန္ ေသဆံုးတဲ့အခါ ေမာင္ဘဟန္ရဲ႕ အေမြကို ေမာင္ဘဟန္ရဲ႕ နွမရင္း ေဒၚေအးခင္နဲ႕ ေဒၚလွရွင္တို႕ လုၾကတယ္။ ေမာင္ဘဟန္ဟာ ေမြးစားမိခင္ ေဒၚတုပ္ ေသဆံုးၿပီးေနာက္ ဘေထြး ဦးထြန္းရင္က ေဒၚလွရွင္နဲ႕ အိမ္ေထာင္ျပဳတဲ့အခါ ဘေထြးနဲ႕ အမွ ု အခင္း ျဖစ္ခဲ့ဖူးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေမာင္ဘဟန္နဲ႕ ဦးထြန္ရင္တို႕ဟာ ေဆြခန္းမ်ိဳးခန္း ျပတ္စဲခဲ့ၾကတယ္။ ေမာင္ဘဟန္ ဟာမေသမီ ၁၂ နွစ္ မွ် ရူးသြပ္သြားခဲ့တယ္။ ေဒၚေအးခင္က ျပဳစု ေစာင့္ေရွာက္ ၿပီး ေသဆံုးတဲ့အခါ သၿဂၤဳ ိဟ္ခဲ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေဒၚေအးခင္သာ ေမာင္ဘဟန္ရဲ႕ အေမြကို ရထိုက္တယ္။
ေသဆံုးသူကို သာစဥ္နာစဥ္ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္အပ္တဲ့ ေဆြ၀တ္မ်ိဳး၀တ္ ေတြကို သိလ်က္နဲ႕ တမင္သက္သက္ ရည္ရြယ္ၿပီး ပ်က္ကြက္ လစ္ဟင္းေၾကာင္းနဲ႕ စြန္႕ပစ္ထားေၾကာင္း ထင္ရွားရင္ အေမြရသင့္တဲ့ ေဆြမ်ိဳးျဖစ္ေစဦးေတာ့ မရနိုင္ဘူး။ အေမြရွင္ကို အသက္ရွိစဥ္ ေထာက္ပံ့ၾကည့္ရွဳ႕ ၿပီး ေသဆံုးခ်ိန္မွာ အသုဘ အခမ္းအနားကို ျပဳလုပ္ေဆာက္ရြက္တဲ့ သာမန္ေဆြမ်ိဳးကသာ အေမြဆက္ခံရမွာ ျဖစ္တယ္။
အေမြေတာင္းဆိုးမွွ ု နဲက ပတ္သက္တဲ့ ကိစၥေတြမွာ သာမန္ ေဆြ၀တ္မ်ိဳး၀တ္ ေတြကို သိလ်က္နဲ႕ ရည္ရြယ္ၿပီး တမင္သက္သက္ လစ္ဟင္း ပ်က္ကြက္ေၾကာင္း မျပနိုင္ရင္ ေသဆံုးကာနီးျပဳစုျခင္းနဲ႕ အသုဘကိစၥအတြက္ ေငြကုန္ေၾကးက် ခဲျခင္း စတဲ့ သက္ေသခံခ်က္ေတြဟာ တန္ဖိုးမရွိလွဘူး။
၃။ ေဆြမ်ိဳးဆက္အစဥ္
အေမြခန္း ဥပေဒအရ ကြယ္လြန္သူ ခင္ပြန္း၊ သားသမီး၊ ေျမး၊ ျမစ္ အစရွိတဲ့ တိုက္ရိုက္အဆက္အႏြယ္ေတြ၊ ကိတၱိမ သားသမီး၊ လင္ပါ မယားပါ သားသမီးနဲ႕ ကိဠိတသားသမီး စတဲ့သူေတြမရွိ ထိုသူရဲ႕ အေမြပစၥည္ကို ဆက္ခံခြင့္ ရွိၾကတဲ့ ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းေတြရဲ႕ အစီအစဥ္ဟာ ေအာက္ပါအတိုင္း ျဖစ္တယ္။
၁။ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ား
၂။ မိဘမ်ား
၃။ ဘိုးဘြားမ်ား
၄။ တူ၊ တူမမ်ား
၅။ ဘႀကီး ဘေထြး၊ ဦးရီး (ဦးႀကီး) ဦးေလး၊ အရီးႀကီး၊ အရီးေလး၊ မိႀကီး၊ မိေထြး (အေဒၚ) မ်ား
၆။ တူ၊ တူမမ်ားရဲ႕ သားသမီးမ်ား
၇။ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ား
၈။ တူ၊ တူမမ်ားရဲ႕ ေျမးမ်ား
၉။ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမ်ားရဲ႕ သားသမီးမ်ား
၁၀။ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ားရဲ႕ေျမးမ်ား
၁၁။ နွစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ား
၁၂။ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမ မ်ားရဲ႕ ျမစ္မ်ား
၄။ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ား
အေမြခံ ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းေတြအနက္ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမ အခ်င္းခ်င္း ဟာ မိဘထက္ ပိုေသြးရင္းနွီးၿပီး ေရွးဦးအေမြ ဆက္ခံခြင့္ရွိၾကတယ္။
ဖတူမိကြဲ၊ မိတူဖကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြ အေနနဲ႕ ေသြးရင္းတူ တူမေတြနဲ႕ အညီအမွ် အေမြဆက္ခံနိုင္ခြင့္ရွိတယ္။
ေသသူမိခင္ရဲ ့ ဖတူမိကြဲ၊ မိတူဖကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြက ေသသူဖခင္ရဲ ့တစ္၀မ္းကြဲ ညီအကိုေမာင္နွမေတြကို အေမြက ပယ္ထုတ္တယ္။
ေသသူရဲ ့ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြ အေနနဲ႕ ကြယ္လြန္ၿပီးတဲ့ ညီအကိုေမာင္နွမေတြက ေမြးဖြားတဲ့ တူ၊ တူမေတြကို အေမြမွ ပယ္ထုတ္နိုင္တယ္။ ေသသူရဲ႕ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမ ေတြကိုလည္း အေမြမွ ပယ္ထုတ္မွာျဖစ္တယ္။
ေသသူရဲ႕ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြ အေနနဲ႕ ကြယ္လြန္ၿပီးတဲ့ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြက ေမြးဖြားတဲ့ တူ၊ တူမ ေတြကို အေမြက ပယ္ထုတ္နိုင္တယ္။ ေသသူရဲ႕ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြကိုလည္း အေမြက ပယ္ထုတ္မွာ ျဖစ္တယ္။
ညီအစ္ကိုေမာင္နွမ အခ်င္းခ်င္းမွာ ေသသူ အေမြရွင္ထက္ငယ္သူက ႀကီးသူေတြကို အေမြက ပယ္ထုတ္နိုင္တယ္။
မိဘေတြ ကြယ္လြန္တဲံအခါ အေမြဆိုင္ ညီအစ္မေလးဦး အိ္မ္ခြဲၿပီး ေနၾကတယ္။ ၄င္းတို႕အနက္တစ္ဦးေသဆံုးတဲ့အခါ ေသသူရဲ႕ ေအာက္ညီမ တစ္ဦးတည္းကသာ ေသသူအစ္မရဲ႕ အေမြစုကို ရတယ္။
ေသသူမွာ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမရွိရင္ ေသသူထက္ ေရွးဦးေသဆံုးခဲ့တဲ့ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြက ေမြးဖြားတဲ့ သားသမီးေတြအေနနဲ႕ အေမြဆက္ခံခြင့္ မရွိဘူး။
တကယ္လို႕ မိဘနွစ္ပါး ေသဆံုးၿပီးျဖစ္ေပမယ့္ အေမြမခြဲရေသးမီ အိမ္ေထာင္မက်ေသးတဲ့ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမတစ္ေယာက္ ေသဆံုးသြားရင္ ေသသူရဲ႕ေ၀စုကို က်န္ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမအားလံုး ခြဲေ၀ယူၾကရမွာ ျဖစ္တယ္။ ေသဆံုးသူရဲ႕ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြအနက္ ညီငယ္ နွမငယ္ေတြက အစ္ကို အစ္မေတြကို အေမြက ပယ္ထုတ္နိုင္တယ္။
ေသသူရဲ႕အေမြကို မိဘနဲ႕ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမ တို႕ ယွဥ္ၿပိဳင္ေတာင္းဆို ၾကရင္ ေသသူဟာ မိဘနဲ႕ အတူေနေန၊ မေနေန ေသသူရဲ႕ အေမြကို ေမာင္နွမ်ားသာ ရထိုက္တယ္။
၅။ မိဘမ်ား
ေသသူမွာ ခင္ပြန္း၊ သား၊ သမီး၊ ေျမး၊ ျမစ္နဲ႕ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမ စသူေတြ က်န္ရစ္ရင္ ေသသူရဲ႕ အေမြကို ၄င္းရဲ႕ မိဘေတြက ဆက္ခံရမွာ ျဖစ္တယ္။
သားျဖစ္သူအိမ္ေထာင္က်ခ်ိန္ကစၿပီး ေသဆံုးတဲ့အခ်ိန္ အထိ ေမြးစားတဲ့ မိခင္နဲ႕ အတူေနရတယ္။ သားရဲ႕ ပစၥည္းေတြကို မိခင္က ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ ထားတယ္။ ေသဆံုးသူသားမွာ သားသမီးမက်န္ရစ္ဘူး။ မိခင္ႀကီးလက္မွာ ရွိတဲ့ သားရဲ႕ပစၥည္းေတြကို ေခၽြးမျဖစ္သူမသရဘူး၊ မိခင္သာရတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပစၥည္းထဲက ထိမ္းျမားလက္ထပ္ခ်ိန္က ပါရင္းပစၥည္းရွိရင္ အဲ့ဒီ ပါရင္းရဲ႕ သံုးပံုတစ္ပံုကို ေခၽြးမျဖစ္သူ ရထိုက္တယ္။
၆။ ဘိုးဘြားမ်ား
ျမန္မာ ဓေလ့ထံုးတမ္း ဥပေဒအရ ေသဆံုးတဲဲ့သူ ရဲ႕ အေမြကို ၄င္းရဲ႕ မိဘေတြ၊ ေနာက္ဆက္ခံခြင့္ ရွိသူေတြကေတာ့ ဘိုးဘြားမ်ား ျဖစ္တယ္။
၇။ တူ၊ တူမမ်ား
ဘိုးဘြားေတြေနာက္မွာ အေမြဆက္ခံရမယ္သူေတြကေတာ့ ေသသူရဲ ့တူ၊ တူမေတြပဲ ျဖစ္တယ္။တူ၊ တူမေတြဟာ ဦးႀကီး၊ ဦးေလး အစရွိသူတို ့ကို အေမြက ပယ္ထုတ္နိုင္တယ္။
ဦးႀကီး၊ ဦးေလး အစရွိတဲ့သူေတြနဲ ့ တူ တူမေတြဟာ မ်ိဴးဆက္ အနီးအေ၀း တူေပမယ့္ တူ၊ တူမေတြက အဆန္တစ္ဆက္နဲ ့အစုန္နွစ္ဆက္ျဖစ္ျပီး၊ ဦးႀကီး၊ ဦးေလးတို ့ကေတာ အဆန္နွစ္ဆက္နဲ ့ အစုန္တစ္ဆက္ ျဖစ္တဲ့အတြက္ အေမြဆိုတာ လိုအပ္တာထက္ ပိုျပီး မဆန္နိုင္တာမို ့ အဆန္နွစ္ဆက္ရွိတဲ ့ ဦးႀကီး၊ ဦးေလးတို ့ကို အဆန္တစ္ဆက္သာရွိတဲ့ တူ၊ တူမေတြကအေမြက ပယ္ထုတ္ျခင္း ျဖစ္တယ္။
တူ၊ တူမ အခ်င္းခ်င္းမွာ ညီအငယ္က ေမြးတဲ့ တူ၊ တူမေတြက အစ္ကိုႀကီး ေမြးတဲ့ တူ၊ တူမေတြကို အေမြမွ မပယ္ထုတ္နိုင္းဘူး။ တူ၊ တူမေတြအေနနဲ ့ အေမြဆက္ခံရင္ တစ္ဦးခ်င္းအေနနဲ ့ အေမြဆက္ခံရတယ္။ ' မိဘမ်ိဳးရိုး ' အလိုက္ အေမြ မဆက္ခံရဘူး။
၈။ဦးႀကီး ဦးေလး အစရွိသူမ်ား
ဦးႀကီးဦးေလး အစရွိတဲ့သူမ်ား ဆိုတဲ့အထဲမွာ ဘႀကီး၊ ဘေထြး၊ ဦးရီး (ဦးႀကီး) ဦးေလး၊ အရီးႀကီး၊ အရီးေလး၊ မိႀကီး၊ မိေထြး(အေဒၚ)တို ့ပါ၀င္တယ္။
တူ၊ တူမေတြရဲ ့အေမြကို ဦးႀကီး၊ ဦးေလး အစရွိတဲ ့သူေတြ အေမြဆက္ခံရင္ ' မိဘမ်ိဳးရိုး ' အလိုက္ အေမြမဆက္ခံရဘဲ တစ္ဦးခ်င္းအေနနဲ ့ အညီအမ်ွ အေမြဆက္ခံရမွာ ျဖစ္တယ္။
ဦးႀကီး၊ ဦးေလး အစရွိတဲ့သူေတြ အသက္ထင္ရွား ရွိေနရင္ ကြယ္လြန္သူေမာင္နွမေတြက ေမြးတဲ့ တစ္၀မ္းကြဲညီအစ္ကို
ေမာင္နွမေတြ အေမြရခြင့္ မရွိဘူး။
၉။တူ၊ တူမ သားသမီးမ်ားနဲ ့ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ား
ဦးႀကိီး၊ ဦးေလးအစရွိတဲ့သူေတြေနာက္ အေမြဆက္ခံခြင့္ ရတဲ့ သူေတြကေတာ တူ၊ တူမေတြရဲ ့သားသမီးေတြ ျဖစ္တယ္။
တူ တူမေတြရဲ သားသမီးေတြ မရွိရင္ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြ အေမြဆက္ခံရမွာ ျဖစ္တယ္။
တူ၊ တူမေတြရဲ ့သားသမီးေတြနဲ ့ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမဟာ မ်ိဳးဆက္ေလးဆက္ ေ၀းသူခ်ည္းျဖစ္ေပမယ့္ တူ တူမေတြရဲ ့သားသမီးေတြက အဆန္တစ္ဆက္နဲ ့အစုန္ သံုးဆက္ျဖစ္ျပီး တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြက အဆန္နွစ္ဆက္ အစုန္နွစ္ဆက္ ျဖစ္တယ္။ ဒါေႀကာင့္ အဆန္နွစ္ဆက္ရွိသူကို အဆန္တစ္ဆက္ ရွိသုူက အေမြမွ ပယ္ထုတ္တယ္။
ေသသူရဲ ့အေမြကို အရီးေလးက ေမြးတဲ့သားတစ္ေယာက္၊ ဦးေလးကေမြးတဲ့ ကေလးနွစ္ေယာက္နဲ ့ ဦးႀကီးက ေမြးတဲ့ ကေလးေျခာက္ေယာက္တို ့ အေမြဆက္ခံႀကရမွာ ကိုးေယာက္စလံုး အညီအမ်ွ ကိုးပံုတစ္ပံုစီ အေမြရႀကတယ္။
၁၀။ တူ၊ တူမ ေျမးမ်ားနွင့္ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ားရဲ႕ သားသမီး ေျမးမ်ား
တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြေနာက္ အေမြဆက္ခံခြင့္ရၾကသူေတြကေတာ့ တူ၊ တူမေတြရဲ႕ေျမးျဖစ္တယ္။ တူ၊ တူမေတြရဲ႕ေျမးေတြ ျဖစ္တယ္။ တူ၊ တူမေတြရဲ႕ ေျမးေတြ မရွိမွသာ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြရဲ႕ ေျမးေတြ မရွိမွသာ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမ ေတြရဲ႕ သားသမီးေတြက အေမြဆက္ခံၾကရမွာ ျဖစ္တယ္။
တူ၊ တူမေတြရဲ႕ ေျမးေတြနဲ႕ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြရဲ႕ သားသမီးေတြဟာ မ်ိဳးဆက္ ငါးဆက္ ေ၀းသူခ်ည္း ျဖစ္ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ တူ၊ တူမေတြရဲ႕ ေျမးေတြက အဆန္တစ္ဆက္နဲ႕ အစုန္ေလးဆက္ ျဖစ္ၿပီ တစ္၀မ္းကြဲညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြရဲ႕ သားသမီးေတြက အဆန္နွစ္ဆက္ အစုန္သံုးဆက္ ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ မ်ိဳးဆက္ အနီးအေ၀း တူေစဦးေတာ့ အဆန္နွစ္ဆက္ရွိတဲ့ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြရဲ႕ သားသမီးေတြကို အဆန္တစ္ဆက္သာရွိတဲ့ တူ၊ တူမေတြရဲ႕ေျမးေတြက အေမြမွ ပယ္ထုတ္ျခင္း ျဖစ္တယ္။
တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြရဲ႕ သားသမီးေတြေနာက္ အေမြဆက္ခံခြင့္ ရၾကသူေတြကေတာ့ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြရဲ႕ ေျမးမ်ားျဖစ္တယ္။
၁၁။ နွစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ ကိုေမာင္နွမမ်ား
ညီအစ္ကို ေမာင္နွမအရင္းက ေမြးဖြားတဲ့ ေျမးအခ်င္းခ်င္းကို နွစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမလို႕ ေခၚတယ္။
တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြရဲ႕ ေျမးေတြေနာက္ အေမြဆက္ခံခြင့္ ရၾကသူေတြကေတာ့နွစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြပဲ ျဖစ္တယ္။
၁၂။ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ားရဲ႕ ျမစ္မ်ား
နွစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြေနာက္ အေမြဆက္ခံခြင့္ ရၾကသူ ေတြကေတာ့ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြရဲ႕ ျမစ္ေတြပဲ ျဖစ္တယ္။
၁၃။ မ်ိဳးစက္နီးေ၀းတူပါက ေသြးရင္းေဆြမ်ိဳးက ေသြး၀က္ေဆြမ်ိဳးကို အေမြမွ ပယ္ထုတ္ျခင္း
တစ္မိ တစ္ဖတည္းက ေမြးတဲ့ ေဆြမ်ိဳးေတြကို ' ေသြးရင္ေဆြမ်ိဳးေတြ 'လို႕ေခၚတယ္။ ဖတူမိကြဲ မိတူဖကြဲက ေမြးတဲ့ ေတြမ်ိဳးေတြကို' ေသြး၀က္ေဆြမ်ိဳးေတြ ' လို႕ေခၚတယ္။
မ်ိဳးဆက္ အနီးအေ၀းတူရင္ ေသြးရင္းေဆြမ်ိဳးေတြက ရရွိတယ္။ ေသြး၀က္ ေဆြးမ်ိဳးေတြက ေသြးရင္းေဆြမ်ိဳးထက္ ပိုၿပီး မ်ိဳးဆက္နီးရင္ ေသြးရင္ေဆြမ်ိုုဳးေတြကို အေမြမွ ပယ္ထုတ္နိုင္တယ္။
အဆန္ဘက္မွာရွိတဲ့ ေသြးရင္းေဆြမ်ိဳးေတြနဲ႕ အစုန္ဘက္မွာရွိတဲ့ ေသြး၀က္ ေဆြမ်ိဳးေတြ ယွဥ္ၿပိဳင္ၿပီး အေမြလုၾကရင္ မ်ိဳးဆက္တူေစဦးေတာ့ အဆန္နွစ္ဆက္ရွိတဲ့ တစ္၀မ္းကြဲ ညီအစ္ကိုေမာင္နွမေတြရဲ႕ သားသမီးေတြကို အဆန္ တစ္ဆက္သာရွိတဲ့ တူ၊ တူမေတြရဲ႕ ေျမးေတြက အေမြမွ ပယ္ထုတ္ထားျခင္း ျဖစ္တယ္။
အဆန္ဘက္မွာရွိတဲ့ ေသြးရင္ေဆြမ်ိဳးေတြနဲ႕ အစုန္ဘက္မွာရွိတဲ့ ေသြး၀က္ေဆြမ်ိဳးေတြ ယွဥ္ၿပိဳင္ၿပီး အေမြလုၾကရင္ မ်ိဳးဆက္ တူေစဦးေတာ့ အဆန္ဘက္ မွာရွိတဲ့ ေသြးရင္ေဆြမ်ိဳးေတြက ရရွိတယ္။
ေသြးရင္း ညီအစ္ကုိေတြက္ ေသြး၀က္ ညီအစ္ကိုေတြကို အေမြက ပယ္ထုတ္တယ္။ ေသြး၀က္ ညီအစ္ကို ေမာင္နွမေတြျက ေသြးရင္း တူ၊ တူမေတြနဲ႕ တန္းတူ အေမြ ဆက္ခံခြင့္ ရွိတယ္။
No comments:
Post a Comment